Elk water in Nederland moet ergens aan voldoen. In een legger staan afmetingen en bodem hoogte ten opzichte van NAP in de keur is van alles en nog wat vastgelegd met betrekking tot het peil en de staat waarin het water verkeerd. Nederland heeft in Europees verband ook afspraken gemaakt over ecologische kwaliteit van wateren; de Kaderrichtlijn Water (KRW). De wateren die een KRW-status hebben worden langs een hele specifieke maatlat gelegd. Bij een natuurlijk onaangetast water ligt die maatlat hoger dan bij gegraven kanaal door stedelijk gebied. Maar hoe hoog of hoe laag de maatlat ook ligt, het is zeker niet vrijblijvend! Wat wel heel typisch is, is het gebruiken van figuurlijke maatlatten. Scores van de verschillende soorten uitgedrukt in bedekkingsgraden en percentages gaan de berekeningen in en de maatlat score rolt er uit. Waterbeheerders schrokken (en schrikken…) meestal van de grote opgave waarvoor zij zich gesteld zagen staan.

KRW – het herstellen van ecologische waarden

Vroeger deed men voor het herstellen van de ecologische waarden vooral iets aan de randvoorwaarden van een waterlichaam. De chemische waterkwaliteit werd aangepakt en de morfologische omstandigheden werden verbeterd, eventueel voorafgegaan door grondaankoop. De natuur kreeg dan de ruimte maar moest zelf herstellen. Daar zijn wel enkele succesverhalen van bekend maar meestal duurde het herstel erg lang of bleef steken op pionier-soorten. Of nog vervelender: invasieve exoten kregen de overhand.

Sinds het van kracht zijn van de Kaderrichtlijjn water is er niet alleen een nauwkeurig omschreven streefbeeld voor ieder watertype maar ook een deadline wanneer het waterlichaam werd getoetst en moet voldoen. Voldoet het niet dan kan er vanuit de KRW druk worden uitgeoefend om er voor te zorgen dat er inspanningen worden geleverd om het te laten voldoen. Gechargeerd gezegd eindigt het met een boete uit Brussel. Nou ja eindigt… dat laat onverlet dat daarna alsnog de maatlat moet worden gehaald.

Actief beheer van herstel?

Gezien de noodzaak is het tegenwoordig eerder regel dan uitzondering om de laatste stappen in het herstellen van de ecologische waarden ook actief te beheren.

Dit is een logische laatste stap want de grondaankoop, grondverzet, weghalen van oude oeverbeschoeiing en de vele jaren waarin de chemische waterkwaliteit is verbeterd kosten een vermogen. Het net niet afmaken van het ecologisch herstel ziet er in dat licht nogal onlogisch uit.

Bij actief ecologisch herstel kunt u denken aan het aanbrengen van een startpopulatie waterplanten en in sommige gevallen zelfs waterdieren zoals waterslakken en zoetwatermosselen. Hier kunnen vele tientallen jaren tijdswinst mee worden behaald. Als de soorten namelijk niet meer in hetzelfde stroomgebied voorkomen is mogelijk dat een fyto-transplantatie (het uitzetten van de genoemde soorten) de enige mogelijkheid is om een doelsoort terug te krijgen. 

Maar, wat kunt u doen?

Bij actief ecologisch herstel kunt u denken aan het aanbrengen van een startpopulatie waterplanten en in sommige gevallen zelfs waterdieren zoals waterslakken en zoetwatermosselen. Hier kunnen vele tientallen jaren tijdswinst mee worden behaald. Als de soorten namelijk niet meer in hetzelfde stroomgebied voorkomen is mogelijk dat een fyto-transplantatie (het uitzetten van de genoemde soorten) de enige mogelijkheid is om een doelsoort terug te krijgen. 

Aanplant van doelsoorten i.c.m. vraatbescherming

Het aanplanten van een gebalanceerde startpopulatie i.c.m. vraatbescherming is een goede stap in het behalen van de KRW doelen.

Ook het plaatsen van speciale vraatbescherming kan voorkomen dat de planten die zich moeilijk vestigen als gevolg van vraatschade zich toch kunnen handhaven totdat ze omvangrijk genoeg zijn om het zonder bescherming te kunnen.

Kunnen wij u misschien helpen?

Met bovengenoemd actief biologisch beheer onderscheid Dutch Water Tech zich van bureaus die blijven steken op onderzoek en advies. Behalve voor overheden kunnen deze diensten ook afgenomen worden door bedrijven of door aannemers die voor deze overheden of bedrijven een meeromvattend project uitvoeren.

Hierin kunnen we als het moet snel schakelen; zo hebben we in een zeer uitdagend tijdsbestek van enkele weken advies uitgebracht voor habitat herstel van de poelkikker en tevens de levering van tig-duizenden waterplanten verzorgt en enkele voorlieden meegestuurd die met het 10-koppig team van de aannemer de daadwerkelijke aanplant hebben uitgevoerd. Tot en met het begeleiden van de inspectie door de boa’s, RVO en NVWA na de oplevering. In totaal zijn er vele kilometers aan spoorsloot getransformeerd van kaal en doods tot groen en levend. Tot grote tevredenheid van de klant en met complimenten van de handhavers.

Bij Dutch Water Tech geen eindeloze, kostbare studies en rapporten. Een vegetatieopname in een korte veldstudie wat basisgegevens van het waterlichaam en de KRW-Type (M2, R4 etc) is vaak al genoeg om concrete verbeteringen voor te stellen en te offreren. Zo verliest u geen budget aan het papierwerk maar komt het leeuwendeel terecht bij de uitvoering en het resultaat.

Door het bieden van een bijzonder ruim assortiment aan soorten kan voor vrijwel elk KRW-type een verbetering worden gerealiseerd. Van het aanplanten van nieuw geprofileerd talud met maagdelijke zandgrond tot een diversifiëring in ondoordringbare rietkragen. Geen natuurlijk talud beschikbaar? Ons drijvend groen is een dan een mooie optie! Verbeteringen zijn altijd mogelijk zolang de score van KRW nog onvoldoende is en de KRW doelen nog niet behaald worden. Vraag eens naar onze referentie projecten en wat Dutch Water Tech voor u kan doen!

Met wat creatief vakmanschap zijn ook niet ecologische oevers te voorzien van waterplanten voor een betere biodiversiteit en het behalen van KRW doelen. (De kratstructuren staan inmiddels uiteraard in het water 😉 )

Tips

Wist u dat er altijd van uit werd gegaan dat de plantensoorten enkel gedijen als de chemische en fysische randvoorwaarden voldeden aan de minimumeisen van de soort? Nu is echter aangetoond dat in sommige gevallen de ontbrekende plantensoorten zelf de sleutel zijn tot schoon en helder water. Met andere woorden er wordt vaak onnodig gewacht op waterkwaliteit resultaten terwijl het ecologisch herstel door het aanbrengen van de doelsoorten juist deze laatste zet had kunnen geven.

Tot slot:

Wateren zonder KRW status kunnen veel baat hebben bij ecologisch herstel omdat het vele voordelen met zich meebrengt in het beheer en het onderhoudsinterval. Ook de bestrijding van plaagdieren en invasieve exoten zijn mooi meegenomen. Verder is het esthetisch aspect niet te onderschatten. Een mooi waterlichaam is niet alleen fijn als onderdeel van de leefomgeving en voor recreanten maar dwingt ook respect af naar vervuilers. Denk aan lozingen en zwerfafval dit hoopt altijd op in rommelige verlaten hoekjes bijna nooit in goed bezochte natuurgebieden. Verder is elk waterlichaam zonder KRW status verbonden met of in de buurt van wateren met KRW status en dus KRW doelen. Daardoor kan het een belangrijke bron of “stepping stone” zijn voor doelsoorten!